Swine Flu: Những điều cần biết

Posted 4/29/2009 10:19:16 PM by Trần Xuân Lâm (Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Phát triển Nguồn nhân lực)
Under Thời sự
Last comment 7/30/2009 9:59:01 AM

From Harvard Health

Gần đây, Swine flu epidemic (dịch cúm heo) đã phát triển tại Mexico và Hoa Kỳ. Dịch bệnh này đã làm chết nhiều người ở Mexico và sự phát tán của căn bệnh cho thấy dịch bệnh có thể trở thành một pandemic (đại dịch) toàn cầu. Pandemic là dịch bệnh có quy mô lan rộng trên toàn thế giới. Pandemic cũng thường gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm hơn epidemic.
Kể từ ngày 26 tháng 4 năm 2009, Hoa Kỳ đã tuyên bố một tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng, và nhiều trường hợp đã được báo cáo từ nhiều nơi trên thế giới. Nếu một pandemic diễn ra, nó có thể rất nguy hiểm đối với sức khỏe con người và nền kinh tế thế giới. Dưới đây là một vài câu hỏi và câu trả lời về dịch bệnh:

Swine flu (cúm heo) và bird flu (cúm gà) là gì?

Cúm là bệnh gây ra bởi influenza virus. Người, lợn, chim, và những loài động vật khác đều có thể bị nhiễm influenza virus. Thông thường, influenza virus chỉ lây nhiễm trên một loài, vì vậy influenza virus trên người thì khác với influenza virus trên heo và trên chim. Tuy vậy, đôi khi một virus có thể lây nhiễm trên nhiều loài. Ví dụ, có một số trường hợp heo bị nhiễm không chỉ “pig influenza viruses”, mà còn bị nhiễm “human and bird influenza viruses”. Những virus trong trường hợp này có thể lan truyền qua loài khác và hoán đổi genes, tạo nên những loài virus mới với bộ gene tổng hợp từ virus trên người, heo và chim. Đó là những gì đã xảy ra với swine flu virus mới này.

Đôi khi sự hoán đổi gene này cho phép một virus mà ban đầu có thể chỉ lây nhiễm trên heo hay trên chim có thể lây nhiễm cả qua người. Khi việc này xảy ra, chúng ta gọi căn bệnh này là “swine flu” hay “bird flu.” Loại virus cúm heo hiện tại này thực chất có thể được gọi là “swine/bird flu”, bởi vì nó có một vài genes từ virus cúm heo và những gene khác từ virus cúm gà. Tuy nhiên, để đơn giản, người ta chỉ gọi là “swine flu.”

Swine flu viruses hay bird flu viruses có nguy hiểm không?

Đa số virus gây ra swine flu và bird flu đều rất khó lây truyền từ người sang người, do đó không gây nên dịch bệnh. Tuy nhiên, trong một vài trường hợp, những biến đổi trên gene có thể tạo ra một loài virus có khả năng lan truyền nhanh chóng từ người sang người, và có thể sản sinh ra một căn bệnh nguy hiểm hơn. Một lý do khiến căn bệnh này nguy hiểm hơn là loài virus này là loài mới. Bệnh cúm thông thường xảy ra hàng năm được gây ra bởi human influenza virus thông thường, nó tương tự như những loài virus đã gây ra cúm trong những năm trước đó, vì vậy con người đã có một khả năng kháng thể nhất định đối với loài virus mới. Còn những swine flu or bird flu viruses đã phát triển khả năng lây nhiễm từ người sang người thì rất khác biệt, vì vậy con người có rất ít hay hoàn toàn không có kháng thể để chống lại. Đó là những gì một số chuyên gia lo lắng có thể xảy ra với swine flu.

Global pandemic (dịch toàn cầu) có thể nguy hại như thế nào?

Global pandemic tệ hại nhất trong thời hiện đại là influenza pandemic xảy ra năm 1918 đến 1919. Nó đã ảnh hưởng đến khoảng một phần ba dân số, và đã giết chết ít nhất 40 triệu người trong vòng dưới một năm, nhiều hơn số người chết vì AIDS trong ba thập kỷ. Nền kinh tế thế giới rơi vào một cuộc khủng hoản nghiêm trọng. Tuổi thọ trung bình của con người giảm xuống 10 năm. Nói cách khác, global pandemics có thể là một hiểm họa rất lớn. Ngoài ra, còn có nhiều pandemic khác đã xảy ra nhưng được coi là ít nghiêm trọng hơn influenza pandemic trong giai đoạn 1918-1919.

Có phải swine flu virus mới này có thể dễ dàng lây truyền từ người sang người?

Thật không may, đúng vậy. Chúng ta vẫn chưa biết chắc chắn chúng lây truyền có dễ dàng không, cũng như chưa biết nó lây truyền như thế nào. Tuy nhiên, gần như chắc chắn nó lây truyền qua đường hắt hơi và ho, và tiếp xúc qua da (như bắt tay, hôn) với người đã bị nhiễm bệnh.

Người bị nhiễm bệnh sẽ như thế nào?

Hầu hết người nhiễm bệnh do virus sẽ phục hồi. Thực tế, tất cả những người tại Hoa Kỳ đã phục hồi. Tuy nhiên, tại Mexico, một vài người bị bệnh nặng hơn, và cuối cùng đã chết. Những virus cúm thông thường gây bệnh hàng năm vào mùa đông thỉnh thoảng có thể gây ra bệnh nghiêm trọng và chết cho một số người. Thông thường, điều này xảy ra với trẻ nhỏ và những người già. Điều gây ra lo lắng cho một vài chuyên gia là nhiều người chết tại Mexico là những người trưởng thành trẻ và khỏe mạnh. Trong những pandemic trước, như influenza pandemic năm 1918 -1919, những người chết đa số là những người trẻ và khỏe mạnh. Các chuyên gia vẫn chưa tìm ra câu trả lời tại sao căn bệnh lại nguy hiểm hơn tại Mexico so với tại Hoa Kỳ.

Có cách chữa trị cho bệnh này không?

Virus có thể bị tiêu diệt bởi 2 loại antiviral medicines là oseltamivir và zanamivir. Dựa trên kinh nghiệm với những virus cúm khác, việc chữa trị sẽ hiệu quả nhất nếu dùng thuốc trong vòng 2 ngày kể từ khi bắt đầu có triệu chứng. Mặt khác, việc sử dụng thuốc trước khi những triệu chứng xuất hiện không cho thấy có những lợi ích nào mà còn gây hại: việc sử dụng rộng rãi những thuốc này một cách không cần thiết có thể sinh ra những virus có khả năng kháng thuốc.

Hiện không có vaccine nào cho virus mới này, và Centers for Disease Control and Prevention (CDC) đã dự đoán rằng khả năng phát triển vaccine cho loại cúm này trong năm nay khó có thể thực hiện được.

Làm thế nào để tôi biết tôi có bị nhiễm swine flu hay không?

Triệu chứng đầu tiên của swine flu virus cũng giống như triệu chứng của các virus cúm thông thường xảy ra hàng năm: sốt, đau cơ, sổ mũi, đau cổ. Buồn nôn, nôn, và tiêu chảy thường xảy ra với swine flu virus hơn so với bệnh cúm thông thường. Nếu dịch bệnh đã lan đến địa phương của bạn, và bạn có những triệu chứng giống cúm, bác sĩ của bạn thường sẽ lấy mẫu từ cổ họng bạn, hay những chất bạn ho ra và gửi đến phòng thí nghiệm của bệnh viện bang để xét nghiệm.

Tôi có thể phòng ngừa bệnh như thế nào?

Để bảo vệ bạn khỏi bệnh swine flu, hãy làm theo các bước giống như các bước bạn làm để phòng ngừa các bệnh cảm lạnh hay cúm khác:

•     Thường xuyên rửa tay hay sử dụng dụng cụ rửa tay có cồn (alcohol)
•     Khi bạn chào, không bắt tay hay ôm hôn.
•     Tránh tiếp xúc với người có triệu chứng cúm
•     Hãy bảo vệ người khác: nếu bạn hắt hơi hay ho, hãy sử dụng khăn giấy để lau mũi và che miệng lại, sau đó vứt khăn giấy vào giỏ rác hay bồn cầu.

• Ở người lớn, trẻ vị thành niên và trẻ em từ 3-12 tuổi, những triệu chứng đáng quan tâm là:
• Khó thở
• Ói mửa liên tục
• Mơ màng, mất tập trung
• Chóng mặt, choáng váng

Guest at 4/30/2009 5:32:38 PM    Quote    Report

cám ơn bạn Lâm nhé, mình cũng có bài viết của TS Nguyễn Đình Nguyên từ Sydney, Australia gửi về nói về cách phòng ngừa bệnh dịch này, cũng như quan niệm cho đúng cách lây nhiễm tránh phản ứng thái quá để cùng tham khảo:

(trích)
Phòng ngừa

Vậy chúng ta có thể làm gì và cần phải làm gì trước đợt bệnh dịch mới này để ngăn ngừa và phòng chống? Theo phương thức ngăn ngừa căn bản dịch tễ học là chúng ta cần phải cắt đứt đường lây truyền trong chu trình giữa lợn-virut-người-người.

Phòng ngừa cộng đồng

Chúng ta không có khả năng kiểm soát được vi-rút, cũng không thể giết lợn, bởi vì rất nhiều con lợn mang vi-rút mà không mắc bệnh, và chúng ta không biết nguồn này ở đâu, điều này cũng giống như cúm gia cầm H5N1.

Do đó chỉ có một khâu bảo vệ thụ động và khu trú, tức là cách ly những khu vực được xác nhận là lợn có bệnh cúm để giảm thiểu nguy cơ lây trực tiếp từ lợn sang người. Ngoài ra còn có nguy cơ lây giữa người với người nên cần khu trú những người có biểu hiện như cúm vừa mới từ vùng dịch đến hoặc trở về thông qua kiểm soát cửa khẩu.

Vi rút cúm là loại lây lan qua đường hô hấp trên, cụ thể là đường mũi, miệng, nên giảm bởt tình trạng tập trung tụ tập nơi đông người, và hạn chế đến mức tối đa.

Đối với những người đã xác định khả nghi cần phải cách ly, và tránh tiếp xúc với họ. Theo dõi và điều trị bệnh nhân theo phác đồ. Bệnh nhân cần cho đeo khẩu trang để bớt phóng thích nguồn vi rút ra ngoài. Khẩu trang thích hợp nhất là loại N95, tuy nhiên một loại khẩu trang y tế thông thường cũng chấp nhận được, bởi vì ngay cả khẩu trang N95 thì kích thước của các khe hở mà chúng ta không nhìn thấy đó cũng vẫn lớn hơn nhiều so với kích thước con vi-rút AH1N1.

Phòng ngừa ở mức độ cá nhân

Phòng ngừa chủ động tốt nhất cho cá thể là tiêm phòng cúm. Tuy nhiên đối với loại virut cúm lợn mới này chúng ta chưa có vaccine đặc hiệu. Dù sao một loại vaccine cúm A thông thường cũng có thể giúp cơ thể tạo kháng thể đối với dòng cúm A. Vaccine cũng chỉ nên dùng vào đầu vụ dịch mới có hiệu quả, tức là cần phải tiêm sớm ít nhất 3 tháng thì cơ thể mới có thể tạo kháng thể chống vi-rút. Người trên 60 tuổi nên tiêm vaccine.

Cho nên phương thức phòng ngừa tốt nhất cho cá nhân hiện nay là thực hành lối sống vệ sinh, rửa tay sạch sẽ, tránh thói quen dùng tay ngoáy mũi, vuốt mặt. Ăn uống hợp vệ sinh, giàu chất bổ dưỡng để nâng cao sức đề kháng của cơ thể, tránh thức khuya, sinh hoạt quá độ làm giảm sức đề kháng của cơ thể. Tránh tụ tập nơi đông người. Nên hạn chế đi đến vùng đã được cảnh báo có dịch, tránh bệnh nhân mắc bệnh ít nhất 1m, và cần phải mang khẩu trang khi chăm sóc bệnh nhân. Tuy nhiên, việc mang khẩu trang thường ngày không cho thấy có tác dụng gì hơn là không mang trong việc bảo vệ khỏi bị nhiễm.

Mặc dù vi-rút cúm có nguồn gốc từ lợn, nhưng thịt lợn không hề có khả năng lây bệnh. Vì vi-rút cúm lợn chỉ sinh sống trong con lợn còn sống, và vi-rút cúm rất nhạy cảm, dễ chết khi ra môi trường ngoài, và bị bất hoạt ở 56 độ C, và chết ở 70 độ C. Thịt lợn đã mổ cũng không có chứa vi-rút.

Thuốc điều trị

Cúm A nói chung và cúm lợn nỏi riêng là loại không có thuốc điều trị đặc hiệu, mà cơ thể con người tự đề kháng đến khi bệnh tự khỏi. Thực tế, cúm lợn là một loại cúm vừa vầ nhẹ, ít gây ra bệnh cảnh nặng, trừ trường hợp vi rút biến thể có độc lực mạnh.

Tuy nhiên, hiện nay trên thị trường vẫn có các thuốc kháng vi-rút được chia làm hai loại, một loại ức chế men và một loại ức chế sự tăng sinh của vi-rút trong cơ thể bệnh. Nhưng các loại thuốc chỉ có tác dụng trong vòng 48 giờ sau khi nhiễm. Trong khi đó thời gian này bệnh nhân gần như không có triệu chứng gì nên không xác định được. Dùng thuốc sau đó gần như không có tác dụng. Thế nhưng mà thuốc cũng không có tác dụng diệt được vi-rút mà cho tới nay các loại thuốc này chỉ cho thấy có khả năng rút ngắn ngày bị bệnh hơn là làm giảm bớt độ nguy kịch của triệu chứng. Cho nên không nên quá phụ thuộc vào các loại thuốc này.

Mức độ nguy hiểm của bệnh cúm tuỳ thuốc vào khả năng đề kháng của cơ thể và biến chứng do cúm gây ra. Do đó điều trị triệu chứng, nâng cao thể trạng, ngăn ngừa và điều trị biến chứng là điều trị chính cho các bệnh nhân bị cúm nặng.

Cúm nhóm A nói chung, cúm lợn nói riêng vốn dĩ không xa lạ gì với chung ta đã hàng thế kỷ qua. Tuy hiểu biết về cấu trúc và sinh học của chúng rất rõ, nhưng hầu như khoa học không có phương thức đặc trị cũng như phòng ngừa triệt để. Chu kỳ nào và tại sao cúm thay đổi hàng năm thành dịch lẻ tẻ hay lớn, nặng hay nhẹ gần như chưa biết được. Nhưng không vì thế mà chúng ta phải lo lắng, vì mọi biện pháp chúng ta có thể làm được đều nằm trong phương thức giữ vệ sinh phòng bệnh cá nhân, và theo dõi thông tin từ các cơ quan y tế có thẩm quyền để thực hiện đúng chiến dịch phòng ngừa bệnh.

Nguyễn Đình Nguyên

NguyenNQ at 5/4/2009 11:35:06 AM    Quote    Report

Trưa 3/5, trong số hành khách đáp chuyến bay từ Đài Loan đến TP HCM, 2 Việt kiều Mỹ đã bị máy đo thân nhiệt tại sân bay Tân Sơn Nhất báo nhiệt độ cơ thể cao hơn 37 độ C. Trước đó vài giờ, 4 người khác cũng bị chặn lại vì sốt.

Đây là những ca có thân nhiệt cao được phát hiện đầu tiên kể từ khi TP HCM phát lệnh giám sát dịch bệnh. Theo đại diện Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế, lần phát hiện mới nhất là hai hành khách (một nam, một nữ) bay từ Seattle (Mỹ), quá cảnh tại Đài Loan trước khi đến Việt Nam.

Trước đó, lúc 0h ngày 3/5, một trẻ đến từ Hong Kong cũng bị phát hiện sốt. Đến sáng cùng ngày, hai người lớn và một trẻ em nữa, đến từ Đan Mạch và Australia cũng bị máy đo thân nhiệt phát tín hiệu. Bác sĩ Phan Văn Nghiệm, Trưởng phòng Nghiệp vụ Y, Sở Y tế TP HCM cho biết, đây chỉ là biện pháp an toàn do thời điểm nhạy cảm của dịch bệnh chứ chưa thể khẳng định khách có mắc cúm hay không.

Nguồn: VnExpress.net

John at 5/14/2009 8:34:31 PM    Quote    Report

Bài này lấy từ Vietica iMagazine mà không có phép. Admin nên xóa nó đi.

http://imagazine.vietica.com/im/view.htm?jid=20090428234700_8a7k4&cid=5

NguyenNQ at 5/15/2009 2:56:06 PM    Quote    Report

John at 5/14/2009 8:34:31 PM
Bài này lấy từ Vietica iMagazine mà không có phép. Admin nên xóa nó đi.

http://imagazine.vietica.com/im/view.htm?jid=20090428234700_8a7k4&cid=5

Bạn này chẳng đọc kỹ gì cả. Người post đã nêu rõ nguồn ở bên ngoài rồi còn gì (phần abstract). Mà mục đích cũng là để chia sẻ thông tin để mọi người biết mà phòng tránh chứ có kinh doanh gì đâu. Sao lại xóa?

NguyenNQ at 7/29/2009 3:33:57 PM    Quote    Report

Dịch cúm bắt đầu hoành hành ở HN. Đến giờ phút này đã có 2 tòa nhà VP ở HN chính thức có cúm A/H1N1 là Viettel ở Giang Văn Minh và Viglacera ở Láng - Hòa Lạc

Tòa nhà FPT Cầu Giấy liên tục cảnh báo ở mức cao và đã lên KH cho tình huống xấu xảy ra.

Mọi người xôn xao!

NguyenNQ at 7/30/2009 9:57:35 AM    Quote    Report

Poster này được dán tại các cửa ra/vào, bảng thông báo tại tất cả các tầng của tòa nhà FPT

NguyenNQ at 7/30/2009 9:59:01 AM    Quote    Report

Vài hình ảnh về phòng chống cúm trong văn phòng (mạn phép copy từ intranet):